5 listopada 2025 r. w Sejmie RP odbyła się konferencja, której celem była identyfikacja  najważniejszych wyzwań stojących przed samorządami lokalnymi w kontekście polityki mieszkaniowej: planowania i realizacji inwestycji w budownictwo społeczne i komunalne.

Punktem wyjścia do dyskusji stał się bezdyskusyjny niepodważalny fakt – w Polsce brakuje mieszkań. Obecnie eksperci mówią o potrzebie budowy 1-2 mln lokali. Brak dostatecznej liczby oddawanych do użytku mieszkań przyczynia się do wzrostu cen, to natomiast zamyka możliwość nabycia własnego lokum coraz większej liczbie Polaków.

W trakcie spotkania omówiono kluczowe dla samorządowców kwestie: dostępne opcje finansowania projektów mieszkaniowych, możliwość wykorzystywania nowoczesnych technologii w segmencie budownictwa społecznego oraz zaprezentowano przykłady zrealizowanych inwestycji.

W trakcie spotkania głos zabrali m.in.: Tomasz Lewandowski, podsekretarz stanu w Ministerstwie Rozwoju i Technologii odpowiedzialny za sprawy budownictwa mieszkaniowego, Dariusz Stachera, dyrektor Departamentu Kredytowych Programów Mieszkaniowych Banku Gospodarstwa Krajowego, Henryk Kwapisz, prezes Polskiego Stowarzyszenia Gipsu, a także przedstawiciele samorządów i firm budowlanych.

Źródła finansowania

Uczestnicy spotkania podkreślali, że samorządy do zaspokojenia potrzeb w obszarze budownictwa społecznego i komunalnego potrzebują wsparcia państwa. Aktualne założenia i perspektywę finansowania dla tego segmentu w kolejnych latach przedstawił Dariusz Stachera, dyrektor Departamentu Kredytowych Programów Mieszkaniowych BGK.  W swoim wystąpieniu omówił zasady i dotychczasowe efekty programu Społecznego Budownictwa Czynszowego:

– W programie Społecznego Budownictwa Czynszowego do tej pory sfinansowanych zostało prawie 18 tys. mieszkań. Myślę, że lista złożonych wniosków i projektów pozwala na znacznie więcej, zaś cel, który został określony w roku 2015, czyli budowa 30 tys. mieszkań, zostanie bez żadnego problemu osiągnięty i przekroczony. Sądzę, że powstanie około 40 tys. mieszkań w tym programie jest absolutnie możliwe – ocenił Dariusz Stachera.

Budownictwo społeczne – wyzwania technologiczne

Henryk Kwapisz podkreślił, że zgodnie z wynikami badań CBOS aż 42% respondentów uważa budownictwo komunalne i społeczne za ważne nie tylko dla zwiększenia dostępności mieszkań, ale również dla zrównoważenia rynku mieszkaniowego.

– Żeby przyspieszyć budowę mieszkań w Polsce, trzeba zapewnić odpowiednią dostępność gruntów. To się już dzieje, bo zmienia się prawo. Po drugie, musi być zagwarantowany dostęp do funduszy – i to też się dzieje, jeśli chodzi o budownictwo społeczne. Po trzecie, moim zdaniem, muszą zostać spełnione dwa podwarunki. Jeden z nich jest taki, że budownictwo społeczne musi mieć odpowiednio wysoką jakość, aby Polacy byli nim zainteresowani. Drugi – powinna być niewielka konkurencja pomiędzy budownictwem społecznym a komercyjnym, bo wtedy jakość na pewno będzie rosła, a rynek stopniowo się stabilizował.  I tu dochodzimy do kolejnej bardzo ważnej kwestii – konieczna jest technologia, która pozwoli szybko budować nowoczesne, tanie w użytkowaniu i wysokiej jakości mieszkania. Technologia modułowa wydaje się być odpowiedzią na te oczekiwania – ocenił Henryk Kwapisz, prezes zarządu Polskiego Stowarzyszenia Gipsu.

Technologia modułowa pozwala tworzyć nowoczesne wygodne mieszkania o niskich kosztach użytkowania. Pojedyncze moduły produkowane są w fabrykach, w kontrolowanych warunkach, co gwarantuje wysoką jakość, trudną do osiągnięcia na placu budowy. Jest zdecydowanie szybsza niż tradycyjne budownictwo – czas realizacji inwestycji może się skrócić nawet o 50 proc. Budynki modułowe są atrakcyjną alternatywą dla tworzenia mieszkań na wynajem o umiarkowanym czynszu w ramach społecznych inicjatyw mieszkaniowych.

Doświadczenia samorządowe

Jednym z przykładów efektywnego działania jest Kamienna Góra, która wykorzystuje budownictwo społeczne jako narzędzie przeciwdziałania procesowi depopulacji.  Doświadczenia w realizacji budynków w technologii modułowej na potrzeby budownictwa społecznego przedstawił w trakcie konferencji Paweł Fryc, zastępca burmistrza Kamiennej Góry. Miasto to, mimo że jest jednym z najbardziej wyludniających się miast powiatowych w Polsce, w ciągu trzech lat zbudowało 200 mieszkań. Paweł Fryc wyjaśnił, że wybrano ten typ budownictwa, ponieważ łatwiej było spełnić unijną zasadę DNSH i zabezpieczyć się przed ryzykiem wzrostu kosztów w niestabilnym okresie.

Fryc apelował o „odczarowanie mieszkalnictwa komunalnego”, podkreślając, że nie jest ono przeznaczone wyłącznie dla najbiedniejszych (dla nich są mieszkania socjalne). Budownictwo komunalne powinno być rozwiązaniem dla szerszej grupy, która nie jest w stanie wziąć na siebie milionowych zobowiązań kredytowych. W swoim wystąpieniu zwrócił także uwagę na bariery, takie jak brak wykwalifikowanej kadry w małych gminach, co w niektórych przypadkach może prowadzić do wzrostu kosztów inwestycji.

Perspektywa ministerialna

W trakcie konferencji głos zabrał Tomasz Lewandowski, podsekretarz stanu w Ministerstwie Rozwoju i Technologii, który omówił plany resortu w obszarze budownictwa społecznego. Ministerstwo stawia w centralnym punkcie polityki państwa spółdzielnie mieszkaniowe, Towarzystwa Budownictwa Społecznego i Społeczne Inicjatywy Mieszkaniowe, dążąc do zapewnienia im przyjaznego otoczenia prawnego. Wśród kluczowych inicjatyw legislacyjnych Tomasz Lewandowski wymienił reformę spółdzielni mieszkaniowych (zwiększenie udziału spółdzielców w zarządzaniu i kontroli), a także regulacje dotyczące gruntów. Poinformował, że projekt budżetu na 2026 rok jest rekordowy i zakłada wydatkowanie na cele mieszkaniowe prawie 8,5 miliarda złotych, w tym 4,02 miliarda złotych na podstawowy program bezzwrotnego wsparcia.

„Rekordowe też jest wsparcie na program Społecznego Budownictwa Czynszowego, czyli na finansowanie przez państwo dopłat do odsetek kredytów zaciąganych przez SIM-y, TBS-y i spółdzielnie mieszkaniowe. Na ten program wydamy 427 mln zł” – dodał Tomasz Lewandowski.

Lewandowski przedstawił także plany pozyskania gruntów na mocy ustawy dającej prawo przejmowania nieruchomości należących do jednoosobowych spółek Skarbu Państwa (np. grunty niewykorzystywane na działalność statutową), bez odszkodowania, na cele mieszkaniowe. Zapowiedział również projekt ustawy o własności warstwowej, która ma zrewolucjonizować rynek, umożliwiając inwestycje nad i pod gruntem (np. nad torami PKP), dając „ogromny impuls inwestycyjny”.Początek formularzaDół formularza

W konferencji uczestniczyło ponad 100 osób: polityków, samorządowców, przedstawicieli BGK, reprezentantów szeroko rozumianej branży budowlanej: architektów, producentów budynków modułowych oraz wyrobów budowlanych.

Wydarzenie zostało zorganizowane pod patronatem posłów Roberta Warwasa – Przewodniczącego Parlamentarnego Zespołu ds. Wspierania Rozwoju Społecznego Budownictwa Mieszkaniowego oraz Aleksandra Mrówczyńskiego – Przewodniczącego Parlamentarnego Zespołu ds. rozwiązywania problemów Polski „Powiatowo-gminnej”, we współpracy z Polskim Stowarzyszeniem Gipsu.